ΑΝΑΕΡΟΒΙΑ
ΧΩΝΕΥΣΗ







Βιομάζα: Από το μακρινό παρελθόν στο κοντινό μέλλον

Η παλαιότερη πηγή ανανεώσιμης ενέργειας που χρησιμοποίησε ο άνθρωπος ήταν το ξύλο. Αργότερα πέρασε στην εκμετάλλευση των υδατοπτώσεων, του ανέμου και του ήλιου. Ακολούθησε μια μεγάλη περίοδος κυριαρχίας των μη ανανεώσιμων πηγών (ορυκτά καύσιμα) και η πυρηνική ενέργεια με όλα τα περιβαλλοντικά αδιέξοδα που η χρήση τους συνεπάγεται. Αδιέξοδα που οδηγούν σε μια επιστροφή στις ΑΠΕ με αντίστροφη πορεία: Ηλιακή, υδροηλεκτρική, αιολική και ….πάλι στη βιομάζα.

Η βιομάζα είναι η φυσικότερη πηγή παραγωγής καυσίμων και γι’ αυτό το μέλλον της ανήκει. Αρκεί να βρεθούν αποτελεσματικοί τρόποι για τη μετατροπή της βιομάζας σε ένα μέσο που μπορεί να αξιοποιηθεί σε συμβατικές ή μη μηχανές με ώριμες τεχνολογίες. Οι μέχρι τώρα κύριες απαντήσεις στην αναζήτηση αυτή, εκτός της απευθείας καύσης, είναι τα βιοκαύσιμα και το βιοαέριο. Και αν τα υγρά βιοκαύσιμα προηγούνται λόγω της κυριαρχίας του αυτοκινήτου, το βιοαέριο είναι η μεγάλη ευκαιρία για μια σειρά λόγους:

  • Μπορεί να παραχθεί από οποιαδήποτε μορφή φυτικής ή ζωικής βιομάζας.
  • Αποτελείται πρακτικά από δυο συστατικά (Μεθάνιο και Διοξείδιο του Άνθρακα), ανεξάρτητα από την προέλευση και μέθοδο παραγωγής του.
  • Χάρη στην εξέλιξη των μεθόδων συμπαραγωγής μπορεί να μετατραπεί σε άλλες μορφές ενέργειας με χρήση συμβατικών τεχνολογιών.
  • Αποθηκεύεται και μεταφέρεται επίσης με συμβατικές μεθόδους, δοκιμασμένες και εξελιγμένες επί σχεδόν 2 αιώνες.
  • Μπορεί να μεταφερθεί σε μεγάλες αποστάσεις χάρη στα δίκτυα φυσικού αερίου.

Από τη στιγμή που κάποιος διαθέτει αξιόλογη ποσότητα βιομάζας, σε υγρή ή στερεή μορφή, το ζητούμενο είναι να βρεθεί η κατάλληλη τεχνολογία που θα μετουσιώσει τον οργανικό άνθρακα της βιομάζας σε βιοαέριο. Το βασικό εργαλείο για τη διεργασία αυτή το δίνει η ίδια η φύση: λέγεται αναερόβια χώνευση και είναι γνωστή στον άνθρωπο εδώ και πολλούς αιώνες.

Έχουν γίνει πάμπολλες προσπάθειες εφαρμογής της αναερόβιας χώνευσης σε παραγωγική κλίμακα, πολλές από τις οποίες, όπως αυτές στην περίπτωση του οργανικού κλάσματος των αστικών στερεών απορριμμάτων και της αστικής ιλύος, θεωρούνται ώριμες, επιτυχείς και γενικής αποδοχής.

Όμως, το δυναμικό βιομάζας, είτε αυτό περιέχεται σε απόβλητα είτε σε πρωτογενή προϊόντα, είναι τεράστιο. Από αυτό, πολύ μικρό μέρος χρησιμοποιείται για την παραγωγή ευγενών ενεργειακών προϊόντων. Η μεγάλη πλειοψηφία των εφαρμογών αφορούν σε απλή καύση η οποία προσφέρει πολύ χαμηλή απόδοση, ενώ η τοπική χρήση της θερμικής ενέργειας είναι συχνά είτε ασύμφορη είτε πρακτικά ανεφάρμοστη.

Η ανάπτυξη και εφαρμογή τεχνολογιών που θα επιτρέψουν την αποτελεσματική (σημαντικές ποσότητες βιοαερίου, σταθερή λειτουργία, καθαρό τελικό απόβλητο, χαμηλό κόστος λειτουργίας και συντήρησης) εκμετάλλευση αποβλήτων από διαφορετικές προελεύσεις δεν είναι εύκολη υπόθεση. Απαιτεί τη διαφοροποίηση των μεθόδων επεξεργασίας , ανάλογα με το είδος του αποβλήτου και τις συνθήκες στις οποίες βρίσκεται κατά την έξοδό του από την κυρίως παραγωγή.

Ο συνολικός κύκλος βιομάζα – βιοαέριο – ενέργεια, όχι μόνον δεν έχει αρνητικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις, αλλά αντίθετα συμβάλλει με διάφορους τρόπους στην προστασία του περιβάλλοντος:

  • Κατ’ αρχή το βιοαέριο χαρακτηρίζεται ως ΑΠΕ, και για το λόγο αυτό η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από αυτό επιδοτείται με ιδιαίτερα ευνοϊκούς όρους (η εγγυημένη τιμή πώλησης της κιλοβατώρας προς τη ΔΕΗ είναι περίπου διπλάσια από αυτήν της αγοράς).
  • Η παραγωγή βιοαερίου γίνεται κατά κύριο λόγο μέσω της μετατροπής του οργανικού άνθρακα σε μεθάνιο. Η μείωση του οργανικού φορτίου , που εκφράζεται ολικός οργανικός άνθρακας (TOC), φθάνει σε ποσοστό 99%, μια επίδοση που δεν εξασφαλίζεται από καμία άλλη μεμονωμένη συμβατική διεργασία επεξεργασίας υγρών αποβλήτων υψηλού οργανικού φορτίου, όπως είναι τα αγροτο-κτηνοτροφικά απόβλητα.
  • Η αναερόβια επεξεργασία του αποβλήτου είναι μια εξ ορισμού κλειστή διεργασία και κατά συνέπεια η έκλυση δυσάρεστων οσμών είναι πρακτικά ανύπαρκτη.
  • Ένα μέρος του οργανικού άνθρακα δεσμεύεται στην ιλύ της αναερόβιας χώνευσης. Με αυτόν τον τρόπο η ιλύς αυξάνεται και πρέπει να αφαιρείται και να διατίθεται. Με την εφαρμογή σύγχρονων μεθόδων επεξεργασίας, μπορούν να παραχθούν από την αναερόβια ιλύ πολύτιμα οργανικά λιπάσματα και εδαφοβελτιωτικά.
  • Tο τελικό υγρό απόβλητο έχει χαρακτηριστικά που επιτρέπουν τη χρήση του είτε για εκπλύσεις είτε για υγρολίπανση συμβάλλοντας έτσι στην εξοικονόμηση υδάτινων πόρων.

Όλες αυτές οι εντυπωσιακές δυνατότητες δεν θα είχαν καμία αξία αν το κόστος μεταφοράς της «πρώτης ύλης» (δηλαδή των αποβλήτων) ακύρωνε το οικονομικό κίνητρο των σχετικών επενδύσεων. Για το λόγο αυτό, δίνεται έμφαση στην ανάπτυξη και υποστήριξη μικρών και μεσαίων μονάδων με βάση την αποκεντρωμένη παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, η οποία, χάρη στη δυνατότητα σύνδεσης με το δίκτυο της ΔΕΗ (καθεστώς ανάλογο με αυτό άλλων ΑΠΕ – φωτοβολταϊκών, αιολικών κλπ.), είναι εφικτή και στις πιο απομακρυσμένες περιοχές.